Bijbelonderzoek – Bijbelenzo

Paaslied 22

Een psalm van David staat er boven Psalm 22. We mogen aannemen dat David hem opgeschreven heeft, maar we zouden hem beter ‘Een psalm van Jezus’ kunnen noemen. David kan namelijk nooit zelf meegemaakt hebben wat hier beschreven staat. Dit is een profetie.

Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten, bent U ver van mijn verlossing, van de woorden van mijn jammerklacht?

Zo begint de psalm met woorden die Jezus heeft gezegd aan het kruis. Die van God verlatenheid is nooit zo waar geweest als op dat moment. (Mattheus 27:46)

We lezen verder een realistische beschrijving van de dood door kruisiging.

- De toeschouwers (v. 8). Het was een openlijke gebeurtenis.
- De overvloedige transpiratie veroorzaakt door intens lijden (vs. 15a).
- De beenderen (van de handen, armen, schouders en het bekken) zijn ontwricht (vs. 15b).
- De verzwakking van het hart (vs. 15c).
- De kracht uitgeput en extreme dorst (vs. 16a,b).
- De handen en voeten doorboord (vs. 17c).
- De naaktheid (vs. 18).

Dit is des te wonderlijker, omdat kruisiging ten tijde van het schrijven van deze psalm nog niet bestond in Israël!

Ook de beschreven omstandigheden zijn precies zoals ze vervuld zijn toen Christus gekruisigd werd.

- De eenzame kreet ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten’ (vs. 2, Mattheus 27:46).
- De toeschouwers die er mee spotten dat Hij tijdens zijn leven op God vertrouwde en nu hulpeloos is (vs. 9, Mattheus 27:43).
- Het verdelen van kleren en het loten om zijn gewaad (vs. 19, Johannes 19:24). Iemands kleren ga je pas verdelen als de bezitter dood is, of als je zeker weet dat hij straks gaat sterven.

Het gaat hier echt om iemand die sterft, niet om iemand die op het nippertje wordt gered. ‘U legt mij in het stof van de dood’ staat er in vers 16.

De wending komt in vers 22c – ‘Ja, U hebt mij verhoord!’ (In de HSV komt dit beter uit dan in de oude SV). Vanaf hier zien we Christus in Zijn opstanding en wordt de psalm een paaslied. Jezus zag welke geweldige gevolgen Zijn overwinning over de dood zou hebben.

Heilig Grafkerk Jeruzalem — Een lichtstraal door de Heilig Grafkerk, Jeruzalem

De eerste zin na de wending is vers 23:

Ik zal Uw Naam mijn broeders vertellen,
in het midden van de gemeente zal ik U loven.

De eerste opdracht die Jezus gaf na Zijn opstanding, was tot Maria Magdalena: ‘Ga naar Mijn broeders en zeg tegen hen: Ik vaar op naar Mijn Vader en uw Vader, en naar Mijn God en uw God‘ (Johannes 20:17). Precies zoals in Psalm 22 staat dus!

De psalm gaat verder met de gevolgen van Zijn opstanding.

U die de HEERE vreest, loof Hem;
alle nakomelingen van Jakob, vereer Hem;
wees bevreesd voor Hem, alle nakomelingen van Israël.

Het evangelie is eerst voor de Jood en dan voor de heiden (Romeinen 1:16).

Want Hij heeft de ellendige in zijn ellende
niet veracht en niet verafschuwd;
Hij heeft Zijn aangezicht niet voor hem verborgen,
maar Hij heeft gehoord, toen hij tot Hem riep.

Van U zal mijn lof zijn in een grote gemeente,
mijn geloften zal ik nakomen in bijzijn van wie Hem vrezen.
De zachtmoedigen zullen eten en verzadigd worden;
wie de HEERE zoeken, zullen Hem loven.
Uw hart zal voor eeuwig leven.

Deze laatste tekst gaat over het eeuwige leven, dat Jezus door Zijn dood en opstanding heeft bewerkt voor wie geloven (‘Uw‘ is meervoud. ‘ulieder‘ in de Statenvertaling).

Nog grotere gevolgen!

Alle einden der aarde
zullen eraan denken en zich tot de HEERE bekeren:
alle geslachten van de heidenvolken
zullen zich voor Uw aangezicht neerbuigen.
Want het koningschap is van de HEERE,
Hij heerst over de heidenvolken.

Het heil is ook voor de heidenen.

Er zijn uitleggers die deze psalm niet op Jezus betrekken, maar op David zelf of op een ander mens. Die uitleggers moeten zich dan wel afvragen hoe iemand het in zijn hoofd kan halen dat zijn redding zulke grote gevolgen zal hebben!

Alle groten der aarde
zullen eten en zich neerbuigen.
Allen die in het stof neerdalen
en hun ziel niet in het leven kunnen behouden,
zullen voor Zijn aangezicht neerbukken.

Voor ‘groten’ staat letterlijk ‘vetten’ (zie de oude SV). Meestal wordt dit opgevat als de welgestelde, belangrijke mensen. Je kunt het ook lezen als ‘de mensen die op aarde tieren’. De levenden dus. ‘Die in het stof neerdalen en hun ziel niet in het leven kunnen behouden’, dat zijn de doden. Christus heeft de opstanding bewerkt. Alle levenden en alle doden zullen zich voor God neerbuigen.

Filippenzen 2:9-11 Daarom heeft God Hem ook bovenmate verhoogd en heeft Hem een Naam geschonken boven alle naam, opdat in de Naam van Jezus zich zou buigen elke knie van hen die in de hemel, en die op de aarde, en die onder de aarde zijn, en elke tong zou belijden dat Jezus Christus de Heere is, tot heerlijkheid van God de Vader.

Het nageslacht zal Hem dienen,
en aan de Heere toegeschreven worden tot in generaties.
Zij zullen komen en Zijn gerechtigheid verkondigen
aan het volk dat geboren zal worden,
want Hij heeft het gedaan.

Het evangelie zal de generaties door verkondigd worden. De toekomst is aan het Koninkrijk van God!

Er zijn veel lijdens- en paasliederen, waarin over het lijden en de opstanding van Christus gezongen wordt. In psalmen zoals deze zingen we niet óver, maar mét de lijdende en opgestane Christus mee.

Maar ook andersom: Christus zingt mee met Zijn gemeente. Zo maken we met het zingen zelf de vervulling mee van vers 23 en 26: ‘In het midden van de gemeente zal ik U loven’ en ‘Van U zal mijn lof zijn in een grote gemeente.’

Zo zijn psalmen, voor zover ik weet, de enige liederen waarin we daadwerkelijk de eenheid met Christus ervaren. Daardoor is voor mij Psalm 22 het mooiste paaslied!

Dat iemand 3000 jaar geleden iets geschreven heeft
Wat 1000 jaar daarna gebeurd is
En dat wij dat weer 2000 jaar later zingen in de kerk.
Kun je iets wonderlijkers bedenken?

Berijming 1773 vers 13 en 16

Ik loof eerlang U in een grote schaar,
En, wat ik U beloofd’ In’t heetst gevaar,
Betaal ik, op het heilig dankaltaar,
Bij die U vrezen,
’t Zachtmoedig volk zal rijk verzadigd wezen,
Ten dis geleid.
Wie God zoekt, zal Hem prijzen.
Zo leev’ Uw hart, door ’s hemels gunstbewijzen,
In eeuwigheid!

Zij komen aan, door Godd’lijk licht geleid,
om ’t nakroost, dat den HEER wordt toebereid,
te melden ’t heil van Zijn gerechtigheid
en grote daden.

Jezus in de Leeuwenkuil

Het boek Daniël is qua inhoud mooi in twee delen verdeeld. Eerst 6 hoofdstukken geschiedenis over Daniël, daarna 6 hoofdstukken profetieën van Daniël. Samen het mooie getal 12 dus.

Waar vind je in dit boek over Jezus Christus? Het meest opvallend is het eerste hoofdstuk van het tweede deel (hoofdstuk 7). Daar wordt de “Mensenzoon” geïntroduceerd. De aanduiding waarmee Jezus zichzelf vaak noemde. De mens die eeuwig over de wereld zal regeren.

Wonderlijk genoeg vertelt ook het laatste hoofdstuk van het eerste deel (hoofdstuk 6 dus) over Jezus. Personen als Izaäk, Jozef en Jona worden wel typen van Christus genoemd, omdat iets in hun leven een voorafschaduwing is van het leven van Christus. Daniël is het ook in het verhaal van de Leeuwenkuil!

Overeenkomsten

Hier volgen twaalf overeenkomsten. De citaten zijn uit de Herziene Statenvertaling (HSV), tenzij anders aangegeven.

1. Uit afgunst overgeleverd door leiders

Daniël 6:4,5 Toen overtrof deze Daniël de rijksbestuurders en de stadhouders, omdat er een uitzonderlijke geest in hem was. De koning overwoog hem over heel het koninkrijk aan te stellen. Daarop gingen de rijksbestuurders en de stadhouders zoeken naar een grond voor een aanklacht tegen Daniël.

Mattheüs 27:17,18 Want hij (Pilatus) wist dat zij Hem uit afgunst overgeleverd hadden.

2. De vijanden gingen zoeken naar een manier om hem aan te klagen

Daniël 6:5a Daarop gingen de rijksbestuurders en de stadhouders zoeken naar een grond voor een aanklacht tegen Daniël inzake het koninkrijk,

Mattheüs 26:59a De overpriesters en de oudsten en heel de Raad zochten een valse getuigenverklaring tegen Jezus, zodat zij Hem zouden kunnen doden,

3. Hij was onschuldig

Daniël 6:5b maar zij konden geen enkele grond voor een aanklacht, of iets verkeerds vinden, omdat hij betrouwbaar was en er geen nalatigheid of iets verkeerds bij hem te vinden was.

Mattheüs 26:59b maar zij vonden niets.

Johannes 18:38 Pilatus (…) zei tegen hen: Ik vind geen schuld in Hem.

4. De beslissing viel bij gebed

Daniël 6:11 Toen Daniël te weten kwam dat dit bevelschrift ondertekend was, ging hij zijn huis binnen. Nu had hij in zijn bovenvertrek open vensters in de richting van Jeruzalem. Op drie tijdstippen per dag ging hij op zijn knieën, bad hij en dankte hij voor het aangezicht van zijn God, precies zoals hij voordien had gedaan.

Mattheüs 26:36 Toen ging Jezus met hen naar een plaats die Gethsémané heette, en zei tegen de discipelen: Ga hier zitten, terwijl Ik daar ga bidden.
39. En nadat Hij iets verder gegaan was, wierp Hij Zich met het gezicht ter aarde en bad: Mijn Vader, als het mogelijk is, laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan. Maar niet zoals Ik wil, maar zoals U wilt.

5. Overvallen tijdens dat gebed

Daniël 6:12 Maar toen drongen de mannen zijn huis binnen en troffen Daniël aan terwijl hij zich smekend tot zijn God richtte (NBV21).

Mattheüs 26:47 Nog voor Hij uitgesproken was, kwam Judas eraan, een van de twaalf, in gezelschap van een grote, met zwaarden en knuppels bewapende bende, die door de hogepriesters en de oudsten van het volk was gestuurd.

6. Uiteindelijk veroordeeld vanwege zijn relatie tot God.

Daniël 6:14 Toen antwoordden en zeiden zij in de tegenwoordigheid van de koning: Daniël, een van de ballingen uit Juda, heeft op u, o koning, en op het verbod dat u ondertekend hebt, geen acht geslagen, maar op drie tijdstippen per dag doet hij zijn gebed.

Mattheüs 26:64,65 Jezus zei tegen hem: U hebt het gezegd. Maar Ik zeg u: Van nu aan zult u de Zoon des mensen zien zitten aan de rechterhand van de kracht van God en zien komen op de wolken van de hemel. Toen scheurde de hogepriester zijn kleren en zei: Hij heeft God gelasterd. Waarom hebben wij nog getuigen nodig? Zie, nu hebt u Zijn godslastering gehoord.

7. De heerser doet zijn best om het vonnis te voorkomen.

Daniël 6:15 Toen de koning dit woord hoorde, nam hij het zichzelf zeer kwalijk en hij zette zijn hart erop om Daniël te verlossen. Tot zonsondergang spande hij zich in om hem te redden.

Johannes 19:12 Van toen af probeerde Pilatus Hem los te laten,

8. Een steen voor de kuil/het graf

Daniël 6:18a Er werd een steen gebracht en op de opening van de kuil gelegd.

Mattheüs 27:59,60 En Jozef nam het lichaam in ontvangst, wikkelde het in zuiver fijn linnen, en legde het in zijn nieuwe graf, dat hij in de rots uitgehakt had; en nadat hij een grote steen voor de ingang van het graf gewenteld had, ging hij weg.

9. De kuil/het graf verzegeld

Daniël 6:18b De koning verzegelde die met zijn ring en de ring van zijn machthebbers, zodat de maatregel met betrekking tot Daniël niet veranderd kon worden.

Mattheüs 27:66 Zij gingen erheen en beveiligden het graf met de wacht, nadat zij de steen verzegeld hadden.

10. Vrienden staan vroeg op om naar de kuil/het graf te gaan

Daniël 6:20 Vroeg in de morgen, toen het licht werd, stond de koning op. Haastig vertrok hij naar de leeuwenkuil.

Lukas 24:1 En op de eerste dag van de week gingen zij (enkele vrouwen die Jezus volgden), heel vroeg in de morgen, naar het graf.

11. Tegen verwachting: Hij leeft!

Daniël 6:22,23 Toen sprak Daniël tot de koning: O koning, leef in eeuwigheid! Mijn God heeft Zijn engel gezonden en Hij heeft de muil van de leeuwen toegesloten. Ze hebben mij geen letsel toegebracht, omdat ik voor Hem onschuldig ben bevonden. Ook tegen u, o koning, heb ik geen misdaad begaan.

Mattheüs 28:5,6 Maar de engel antwoordde en zei tegen de vrouwen: U hoeft niet bevreesd te zijn, want ik weet dat u Jezus zoekt, Die gekruisigd was. Hij is hier niet, want Hij is opgewekt, zoals Hij gezegd heeft. Kom, zie de plaats waar de Heere gelegen heeft.

12. De beschuldigers en hun kinderen worden gestraft

Daniël 6:25 Vervolgens beval de koning en men haalde die mannen die Daniël openlijk hadden beschuldigd, en men wierp hen, hun kinderen en hun vrouwen, in de leeuwenkuil.

Mattheüs 27:25 En heel het volk antwoordde en zei: Laat Zijn bloed maar komen over ons en over onze kinderen!

Dit is werkelijkheid geworden toen, 40 jaar later, de fanatieke mensen die dit riepen, of anders hun kinderen, zijn omgekomen in de Joodse Oorlog.

Later is deze tekst misbruikt, alsof de vloek eeuwig zou doorgaan. Ik ben ervan overtuigd dat Mattheus het heeft bedoeld, zoals boven. Letterlijk de kinderen.

Hoe kan dit? Zoveel parallellen!

Als Jood zou je kunnen gaan denken dat christenen het verhaal van de leeuwenkuil hebben bedacht naar het model van de dood en opstanding van Jezus. Maar dat kan helemaal niet! Andersom dan? Zoveel feiten kun je niet manipuleren. Het antwoord laat ik graag over aan de lezers. Zelf verwonder ik me er vooral over.

Het lijkt me wel goed mogelijk dat Mattheus en Lucas zinnen in hun evangelie hebben vormgegeven naar het verhaal van Daniel in de leeuwenkuil, dat zij kenden. Sommige van bovenstaande citaten lijken wel erg veel op elkaar!

Psalm 22

‘Jezus in de Leeuwenkuil’, een gek idee? Psalm 22 wordt vaak gezien als een profetie over de kruisiging en opstanding van Jezus. Ook daarin vinden we teksten over leeuwen.

Psalm 22:14 Zij hebben hun muil tegen mij opengesperd; als een verscheurende en brullende leeuw.

Psalm 22:22 Verlos mij uit de muil van de leeuw.

Over dit onderzoekje

Het is leuk om zelf iets bijzonders in de Bijbel te ontdekken. Het is ook leuk om daarna te zien dat anderen dat ook hebben gevonden. Over de Bijbel hebben al zoveel mensen nagedacht. Het zou heel vreemd zijn, als je echt de eerste en enige bent. ‘If it’s new, it’s not true‘.

Even zoeken leverde het volgende op.

Evangeliegemeente “De Reddingsark”: Daniel in de leeuwenkuil als type van Christus.

In het boek De tijd van het einde. Door de ogen van Daniel van Wim Grandia staat ook over deze bijzondere parallel.

Zondeval en Kruis

In Genesis 3 lezen we over de zondeval. In de Evangeliën lezen we over het lijden, dood en opstanding van Christus. Er zijn opvallende parallellen! We lopen het verhaal langs.

- Genesis 2:17 – Want op de dag dat u daarvan eet, zult u zeker sterven – Christus is gestorven voor onze zonden (Mattheus 26:28, 1 Korinthe 15:3).
- Genesis 3:3,6 – De beslissing viel in een tuin (Johannes 18:1, Mattheus 26:42).
- Genesis 3:5 – De mens wilde als God zijn – Jezus was de Zoon van God, maar Hij werd mens.
- Genesis 3:5 – Hij werd ook veroordeeld voor godslastering, omdat hij “zichzelf Gods Zoon had gemaakt”. Dat is precies de reden van de val, dat ze “als God” wilden zijn! (Marcus 14:61-64).
- Genesis 3:6 – De ongehoorzaamheid en scheiding kwam door het eten van de vrucht van een boom – Hij hing aan een hout, een dode boom. Dat was het middel voor de gehoorzaamheid van Christus (Filippenzen 2:8) en van de verzoening (Kolossenzen 1:20).
- Genesis 3:6 Ze gaven toe aan hun begeerte – Jezus wilde niets drinken (Mattheus 27:34).
- Genesis 3:7 De mens besefte dat hij naakt is – Christus hing naakt aan het kruis (Mattheus 27:35).

- Genesis 3:8 – De mens verborg zich voor God – God verborg zich voor Jezus, 3 uur (Mattheus 27:45).
- Genesis 3:9 – God riep de mens, terwijl hij dat niet had hoeven doen – Christus riep God, maar kreeg geen antwoord (Mattheus 27:46).
- Genesis 3:12,13 – De mensen probeerden hun schuld af te schuiven – Hij nam de schuld op zich, Hij verdedigde zich niet tegen valse beschuldigingen (Mattheus 27:14).
- Genesis 3:18 – De aarde werd vervloekt. Hij zou doorns en distels voortbrengen – Jezus droeg een doornenkroon. Met “Zie de mens, (zie Adam)” wees Pilatus zonder het te beseffen op Genesis 3 (Johannes 19:5).
- Genesis 3:19 – In het zweet des aanschijns zult gij brood eten – Christus zweette in de hof, bloeddruppels zelfs (Lukas 22:44).
- Genesis 3:23 – De mens uit de hof verbannen – Christus moest buiten de stad lijden en werd “verbannen uit het land der levenden” (Jesaja 53:8).
- Genesis 3:24 – Twee engelen weerden de mens uit de hof om daar buiten te sterven – twee engelen ontvingen Jezus, uit de dood opgestaan, in een hof (Johannes 20:12).

Nergens in het Nieuwe Testament staan bovenstaande overeenkomsten zo op een rij, maar de apostel Paulus heeft de vergelijking tussen de zondeval en de kruisdood van Jezus op verschillende plaatsen vermeld.

- De mens wilde wijs worden – God heeft daar tegenovergesteld de dwaasheid van de prediking van het kruis (1 Korinthe 1:18-31).
- De mens was ongehoorzaam – Christus was gehoorzaam tot de dood (Romeinen 5:12-21).
- Wij werden vervloekt – Hij is voor ons tot vloek geworden (Galaten 3:13-14).

Christus heeft dus elke actie, gevolg, straf en vloek van de zondeval op zich genomen. In detail! Het lijden van Christus past op de zondeval als een sleutel op een slot. Geen mens kan dit bedacht hebben!

Toelichting op de schilderijen

Jan Brueghel de Oude en Peter Paul Rubens – Het aards paradijs met de zondeval van Adam en Eva – Mauritshuis

Het aardse paradijs met de zondeval van Adam en Eva

Adam en Eva in een weelderig paradijs, op het moment dat ze van de verboden vrucht gaan eten. Als je goed kijkt, zie je links boven Adam een druiventros hangen. Die verwijst naar Christus – “Want dit is Mijn bloed, het bloed van het nieuwe verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden.“

In dit schilderij van Rubens staan alle mensen afgebeeld in Oosterse kledij, zoals men zich dat toen voorstelde. Behalve de ene soldaat, die heeft de uitrusting zoals in de tijd van Rubens gebruikelijk was. Rubens wil hiermee zeggen: Die soldaat, dat ben jij!

Zaligsprekingen

In een tijd waarin door geweld de emoties oplopen, is het goed om te kijken naar de wetten van het Koninkrijk van God. Dat zijn de Zaligsprekingen van Jezus.

Zalig zijn de armen van geest,

want van hen is het Koninkrijk der hemelen

Zalig zijn zij die treuren,

want zij zullen vertroost worden.

Zalig zijn de zachtmoedigen,

want zij zullen de aarde beërven.

Zalig zijn zij die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid,

want zij zullen verzadigd worden.

Zalig zijn de barmhartigen,

want aan hen zal barmhartigheid bewezen worden.

Zalig zijn de reinen van hart,

want zij zullen God zien.

Zalig zijn de vredestichters,

want zij zullen Gods kinderen genoemd worden.

Zalig zijn zij die vervolgd worden om de gerechtigheid,

want van hen is het Koninkrijk der hemelen.

Wat kun je uit de structuur halen?

Voor wie zijn ze bestemd? Wil Jezus met deze woorden alleen zijn volgelingen bemoedigen, als ze het moeilijk hebben? Je kan veel halen uit de vorm van deze zaligsprekingen.

Acht

Het zijn acht zaligsprekingen. Dat staat voor eeuwigdurend. Het aantal weekdagen is het volmaakte zeven. De achtste dag is weer dag één van de nieuwe week. Enzovoort. Jezus heeft dit benadrukt door de eerste en achtste zaligspreking dezelfde belofte te geven: ‘want van hen is het Koninkrijk der hemelen‘. Weer opnieuw naar het begin dus.

Twee delen

Ze zijn ook verdeeld in 2 maal 4. Dit wordt aangegeven door het tweemaal voorkomen van ‘de gerechtigheid‘. Hierdoor lijken ze op de twee stenen tafelen van de tien geboden. Een nieuwe wet.

Voor wie?

Is er ook een negende? Soms wordt dat gedacht. Het vervolg luidt namelijk:

Mattheüs 5:11 Zalig bent u als men u smaadt en vervolgt, en door te liegen allerlei kwaad tegen u spreekt, omwille van Mij. Verblijd en verheug u, want uw loon is groot in de hemelen, want zo hebben ze de profeten vervolgd die er vóór u geweest zijn.

Dit is in wezen de achtste zaligspreking, maar dan speciaal toegepast op Jezus’ volgelingen. Let op ‘u‘ in plaats van ‘zij‘. Juist hieruit kunnen we opmaken dat de acht zaligsprekingen universeel bedoeld zijn, voor iedereen!

Wat moet je met de Zaligsprekingen?

De Zaligsprekingen van Jezus zijn een belofte voor de toekomst en een richtlijn om te leven. Daarover hebben anderen goed geschreven.

Bijvoorbeeld

Thomas

Herschepping

Zij lacht

Persoonlijk helpen de Zaligsprekingen me om, over ze mediterend, weer enigszins tot rust te komen als er volop reden is om over op te winden.

“Thou wilt keep him in perfect peace, whose mind is stayed on thee’. Isaiah 26:3 (KJV)

Kees Visser

14-10-2023

De gordel en sandalen van Petrus

De muren van de Kamers van Rafaël in het Apostolisch Paleis in het Vaticaan zijn beschilderd met prachtige fresco’s. Boven een raam lijkt zich een kamertje te bevinden met tralies ervoor. Het is de gevangenis van Petrus. Het verhaal hiervan staat in Handelingen 12:1-8.

Omstreeks die tijd nam koning Herodes enkele leden van de gemeente gevangen en mishandelde hen. Jakobus, de broer van Johannes, liet hij met het zwaard ter dood brengen. Toen hij zag dat de Joden hier gunstig op reageerden, liet hij ook Petrus aanhouden – dat was tijdens het feest van het Ongedesemde brood. Na de arrestatie sloot hij hem op in de gevangenis, waar hij hem door vier groepen soldaten van steeds vier man liet bewaken, met de bedoeling hem na het pesachfeest ten overstaan van het volk te berechten. Terwijl Petrus onder zware bewaking zat opgesloten, bleef de gemeente vol vuur voor hem bidden tot God.
In de nacht voordat Herodes hem zou laten voorkomen, lag Petrus te slapen tussen twee soldaten, aan wie hij met twee kettingen was vastgeketend. Ook voor de deur van de kerker stonden bewakers. Toen verscheen er plotseling een engel van de Heer en een stralend licht vulde de hele ruimte. De engel stootte Petrus aan om hem wakker te maken en zei: ‘Vlug, sta op.’ Meteen vielen de ketenen van zijn handen. De engel zei tegen hem: ‘Doe je gordel om en trek je sandalen aan.’ Dat deed hij. (NBV21)

Gordel en sandalen. Het lijken onbelangrijke details. Niet voor Petrus! Als God spreekt, heeft Hij aan één of twee woorden genoeg!

Toen Petrus gevangen was genomen, zal hij zal zeker gedacht hebben aan wat Jezus als laatste tegen hem persoonlijk gezegd had:

Johannes 21:18,19 – Werkelijk, Ik verzeker je, toen je jong was deed je zelf je gordel om en ging je waarheen je wilde, maar wanneer je oud wordt zal een ander je handen grijpen, je je gordel omdoen en je brengen waar je niet naartoe wilt.’ Met deze woorden duidde Hij aan hoe Petrus zou sterven tot eer van God. Daarna zei Hij: ‘Volg Mij.’ (NBV21)

‘Nu was het dus zover. Na Jacobus, zou hijzelf sterven. Tot eer van God’. Met die gedachte zal hij in slaap zijn gevallen. Het ‘Doe je gordel om‘, zegt juist dat zijn tijd nog niet is gekomen!

En dan de sandalen. De enige andere plaats in de Bijbel over sandalen is Marcus 6:9. Toen Jezus zijn discipelen uitstuurde, zei Hij dat ze naast hun kleren alleen een staf moesten meenemen en sandalen onderbinden. Dit ene woord zegt Petrus dat hij weer verder moet gaan met zijn werk als apostel!

We lezen dat Petrus het op dat moment nog niet doorhad:

Daarop zei de engel: ‘Sla je mantel om en volg mij.’ Petrus volgde de engel naar buiten, maar zonder te beseffen dat de dingen die de engel liet gebeuren werkelijk plaatsvonden; hij meende een visioen te zien.

Als God iets zegt, is het zaak om er achteraf goed over na te denken wat het betekent!

Het fresco van Raphael

Rechts op het fresco zien we dat de engel Petrus uit de gevangenis leidt. Hij komt via een trapje naar ons toe, langs de slapende bewakers.

Links is iets te zien wat niet in de Bijbel voorkomt. Een in slaap gevallen bewaker wordt gesommeerd om naar de cel van Petrus te gaan, waar blijkbaar iets aan de hand is. Dat zal niet veel uithalen. Een andere bewaker rent er juist vandaan. Als de dood voor de engel en het hemelse licht.

Een Psalm voor David?

Van wie is Psalm 55? Zeg niet te snel: ‘Van David natuurlijk, dat staat boven de Psalm’.

Het Hebreeuwse voorzetsel dat met “van” is vertaald heeft meerdere betekenissen. Bijvoorbeeld ook “voor“. Voor de koorleider is een veel voorkomend opschrift. In de grondtekst staat daar hetzelfde voorzetsel.

Eerst de psalm maar eens lezen.

Psalm 55

Een onderwijzing van David, voor de koorleider, bij snarenspel.

O God, neem mijn gebed ter ore,
verberg U niet voor mijn smeken,
Ik zwerf rond in mijn klagen en kreun,
vanwege het schreeuwen van de vijand,
vanwege de goddeloze die angst aanjaagt.

Want zij storten onrecht over mij uit,
in toorn haten zij mij.
Mijn hart beeft in mijn binnenste,
dodelijke schrik heeft mij overvallen.
Vrees en beven komen over mij,
huiver bedekt mij.

Daarom zeg ik: Och, gaf iemand mij vleugels als van een duif!
Ik zou wegvliegen naar waar ik blijven kon.
Zie, ik zou ver wegzwerven,
ik zou overnachten in de woestijn. Sela
Ik zou mij haasten zodat ik zou ontkomen
aan de rukwind, aan de storm.

Verslind hen, Heere, verwar hun taal,
want ik zie geweld en onenigheid in de stad.
Die omringen haar op haar muren, dag en nacht;
onrecht en onheil zijn binnen in haar.
Enkel verderf is binnen in haar;
list en bedrog wijken niet van haar plein.

Immers, het is geen vijand die mij hoont,
anders zou ik het verdragen hebben;
het is niet mijn hater die zich tegen mij verheft,
anders zou ik mij voor hem verborgen hebben.

Maar u bent het, o sterveling, als mijn gelijke,
mijn leidsman en mijn bekende.
Wij die zeer aangenaam en vertrouwelijk met elkaar omgingen,
wij wandelden in gezelschap van velen naar Gods huis!
Laat de dood hen als een schuldeiser overvallen,
laat hen levend in het graf neerdalen;
want kwaad heerst in hun woning, in hun binnenste.

Ik echter, ik zal tot God roepen
en de HEERE zal mij verlossen.
’s Avonds, en ’s morgens, en ’s middags
zal ik klagen en kermen,
en Hij zal mijn stem horen.

Hij heeft mijn ziel in vrede verlost
van de strijd tegen mij,
want met velen waren zij tegen mij.

God zal horen en hen vernederen
– Hij, Die van oudsher troont – Sela
omdat bij hen geen enkele verandering is
en zij God niet vrezen.

Hij slaat zijn handen aan wie vrede met hem had,
hij ontheiligt zijn verbond.
Zijn mond is gladder dan boter,
maar zijn hart wil strijd;
zijn woorden zijn zachter dan olie,
maar het zijn getrokken zwaarden.

Werp uw zorg op de HEERE,
en Híj zal u onderhouden;
Hij zal voor eeuwig niet toelaten
dat de rechtvaardige wankelt.

Maar U, o God, U zult de mannen van bloed en bedrog
doen neerdalen in de put van het verderf;
zij zullen nog niet de helft van hun dagen bereiken.
Ik echter vertrouw op U.

(HSV)

Wetenschappelijk artikel

De Duitse theologe Ulrike Bail heeft een artikel geschreven: Psalm 55 and violence against women, waarin ze betoogt dat deze psalm heel goed past bij een vrouw die is verkracht.

- De verwarrende, wisselende, gevoelens en gedachten
  - van hopeloosheid (mijn hart beeft, dodelijke schrik…);
  - van weg willen zijn (vleugels als een duif’…);
  - van wraak (verslind hen, verwar hun taal…).
- Het feit dat de dader, wat meestal het geval is, iemand is uit de naaste omgeving. (Wij die zeer aangenaam en vertrouwelijk met elkaar omgingen).
- Overeenkomsten van vers 10-12 (want ik zie geweld en onenigheid in de stad … list en bedrog wijken niet van haar plein.) met het verhaal van de gruweldaad in Gibea in Richteren 19, waar een vrouw zodanig wordt verkracht dat ze er aan overlijdt.

De theologe gaat in dit wetenschappelijk artikel niet zo ver dat ze beweert dat de schrijfster inderdaad een misbruikte vrouw is. Alleen dat het goed mogelijk is. Helemaal waagt ze zich niet aan speculatie over een bepaalde vrouw. Toch moet ze vast wel aan iemand hebben gedacht!

Een voor de hand liggende vrouw

Iemand ligt namelijk erg voor de hand. Er is een vrouw in de Bijbel, die is verkracht, die ook nog eens uit de kring van David kwam: zijn dochter Tamar. In 2 Samuel 13 staat beschreven hoe haar halfbroer, kroonprins Amnon, zich aan haar vergreep. Haar volle broer Absalom zorgde er toen voor dat ze geen rechtszaak kon beginnen. Dit gaf hem de mogelijkheid om Amnon uit eerwraak te doden, zodat hijzelf de kroonprins kon worden. Een vrouw als speelbal van “mannen van bloed en bedrog”. De zin “zij zullen nog niet de helft van hun dagen bereiken” past helemaal. In het vervolg van het verhaal in 2 Samuel kunnen we lezen dat de mannen die Tamar hebben verkracht en beknot beiden jong aan hun eind zijn gekomen.

Hint van de samenstellers?

Het lijkt erop dat de Levieten of priesters die het boek Psalmen definitief hebben samengesteld sommige psalmen een symbolisch nummer hebben gegeven. Bijvoorbeeld de grootste, meest gestructureerde, psalm is 119. Dat is 7x17. Het getal van de volmaaktheid vermenigvuldigd met een getal dat de Naam van God aanduidt. (toelichting)

De numerieke waarde van de naam Tamar in het Hebreeuws is 55! De cijferwaarde van de letters T M R is 22 + 13 + 20 = 55. Dit aantal is ook terug te vinden in het verhaal van Tamar in 2 Samuel 13. Zowel de passage waarin Tamar de verkrachting probeert te voorkomen (2 Samuel 13:11-14), als de passage van de nasleep (2 Samuel 13:20-22) bestaan uit 55 woorden. Zie General Introduction to Logotechnical Analysis van Casper Labuschange.

Zo kunnen de samenstellers hebben gehint dat ook zij ervan overtuigd waren dat Psalm 55 over Tamar gaat.

Een psalm van een vrouw?

Het idee dat een psalm door een vrouw is geschreven, kan even wennen zijn. Toch is het niet vreemd. We hebben ook het Lied van Debora.

Hör’ mein Bitten

Het bekendste koorwerk van Felix Mendelssohn is Hör’ mein Bitten, een bewerking van Psalm 55:2-8, voor koor en sopraan solo! Hoe zou de componist daarop gekomen zijn? Vermoedde hij ook een vrouwelijke dichter?

Bij de eerste uitvoering, op 8 januari 1845 in Londen, werd de orgelbegeleiding verzorgd door Ann Mounsey, één van de eerste vrouwelijke organisten in Engeland. Dat zal wel toeval geweest zijn, maar ook helemaal passend!

Voor wie geschreven?

Op zich kan het al therapeutisch zijn om een traumatische ervaring van je af te schrijven. Maar dit is een gebed, gericht tot God! Hij kan handelen en heeft dat ook gedaan.

Toch kan hier niet alles mee zijn gezegd. Het feit dat deze psalm in het boek Psalmen staat, bewijst dat hij verder is gekomen dan het kamertje van Tamar. Voor wie was hij vooral van belang? Voor David! Hij moest ook weten hoe zijn dochter zich voelde en hoe zij zich tot God richtte in haar leed.

Zo kan het zijn dat hij toch van David in het Psalmboek is gekomen. Maar, als bovenstaand idee wat betreft de schrijfster klopt, moeten we in dit geval inderdaad vertalen: Voor David!

Drie Jakobs

In de Bijbel zijn soms wonderlijke verbanden te vinden. Zijn ze toeval, bewuste literaire verwijzingen door de schrijver(s), of bewijs dat de Bijbel is geïnspireerd door de Heilige Geest?

Dat mag je zelf uitmaken.

Dit is er één van.

Aartsvader Jakob

De vete tussen aartsvader Jakob en zijn broer Ezau is bekend. De ruzie liep zover op dat Ezau besloot om Jakob te doden (Genesis 27:41). Daarop vluchtte Jakob en bleef twintig jaar weg. Toen hij weer terugkwam was hij nog steeds bang. Dat leek helemaal terecht, want zijn broer kwam hem tegemoet met een legertje van 400 man (Genesis 32:6). Toch, toen ze elkaar ontmoetten was Ezau vergevend en Jakob goedgezind (Genesis 33:4-10). Hoe die omslag was gekomen staat niet in de Bijbel.

Jakob de zoon van Zebedeüs

In het Nieuwe Testament komen we al snel een andere Jakob tegen, één van Jezus’ eerste discipelen. Deze naam is hier vergriekst tot ‘Jakobus’. Samen met zijn broer Jochanan (Johannes) (Mattheus 4:21) en Simeon (Petrus) hoorde hij tot de meest intieme leerlingen van Jezus.

In Handelingen 12 lezen we dat Jakobus door koning Herodes gedood werd met het zwaard. Deze Herodes Agrippa I was een nakomeling van Ezau! Liep de vete dan door tot in het Nieuwe Testament en had Ezau dan toch uiteindelijk Jakob gedood?!

Jakob de Rechtvaardige

Wie Handelingen 12 verder leest, moet op het eind wel met zijn ogen knipperen. Nadat Petrus door een wonder uit de gevangenis weet te ontsnappen, zegt hij: ‘Vertel dit aan Jakobus en de broeders’ (Handelingen 12:17). Die was toch net gedood?!

Zonder dat het vermeld wordt, gaat het hier over een andere Jakob. Alsof er direct een opvolger klaarstaat om de Jakob van het Nieuwe Testament te zijn. Het is Jakobus, de broer van de Heere Jezus (Galaten 1:19), ook Jakobus de Rechtvaardige genoemd. Inderdaad, deze Jakob was één van de steunpilaren (Galaten 2:9) van de gemeente. Bij de apostelvergadering in Handelingen 15 had zijn mening het meeste gezag. Een aartsvader van de gemeente van Christus!

Terug naar overzicht Wonderlijke Verbanden

De namen van de Messias en de Menora

Jesaja 9:5 (HSV):

Want een Kind is ons geboren,
een Zoon is ons gegeven,
en de heerschappij rust
op Zijn schouder.
En men noemt Zijn Naam
Wonderlijk, Raadsman,
Sterke God,
Eeuwige Vader,
Vredevorst.

In het Hebreeuws staan hier zeven woorden voor de namen van het geboren kind: Pèlè, Jo’eetz, El, Gibbor, Avi’ad, Sar, Shaloom. Het is niet zo duidelijk welke woorden een zelfstandig naamwoord zijn en welke een bijbehorend bijvoeglijk naamoord (attribuut). Zo vertaalt de HSV twee namen: “Wonderlijk, Raadsman” en de NBV21 één naam: “Wonderbare raadsman”.

We hebben dus zeven woorden. De menora, de kandelaar die in de tempel stond, had zeven armen. Wat gebeurt er als je kaarsen met deze zeven woorden op de menora zet in de Hebreeuwse volgorde?

Psalm 119 – De goddelijkheid van Jezus

Heeft Jezus ook Psalm 119 gebruikt? Jazeker! Toen Hij zei: “De hemel en de aarde zullen voorbijgaan, maar Mijn woorden zullen zeker niet voorbijgaan” (Mattheüs 24:35, Markus 13:31, Lukas 21:33), heeft Hij geduid op vers 89:

Voor eeuwig, HEERE, staat Uw woord vast in de hemel

en de parallelle tekst:

Het gras verdort, de bloem valt af, maar het Woord van onze God bestaat voor eeuwig (Jesaja 40:8).

Door deze uitspraak zegt Jezus dus niets minder dan dat hij de HEERE zelf is! Degene die Jesaja heeft geïnspireerd en Degene tot wie Psalm 119 is gericht.

Op de sites van Got Questions, Bijbelwoord en Logos Instituut staan nog veel meer argumenten die zijn in te brengen, als moslims, Jehova’s getuigen of anderen beweren dat Jezus nooit gezegd zou hebben dat hij God is.

Dit is één van een serie artikelen over Psalm 119. Voor het overzicht, kijk hier: Psalm 119 – Saaie psalm?

Adventspsalm 119

Welke taal heeft de engel gesproken die tot Jozef zei: “U zult Hem de naam Jezus geven, want Hij zal Zijn volk zalig maken van hun zonden” (Mattheüs 1:21)? Dat kan alleen Hebreeuws zijn geweest! Dat is de enige taal waarin “zalig maken” dezelfde woordstam heeft als Jezus (Yeshua). Die naam betekent: zaligheid, verlossing, redding, heil.

Een woord met dezelfde stam en betekenis en gelijkend in klank komt ook voor in Psalm 119. “Yeshua”, in de HSV vertaald met “heil”. Hier zijn alle plaatsen:

Laat Uw blijken van goedertierenheid over mij komen, HEERE,
Uw heil overeenkomstig Uw belofte. (41)

Mijn ziel is bezweken van verlangen naar Uw heil,
op Uw woord heb ik gehoopt. (81)

Mijn ogen zijn bezweken van verlangen naar Uw heil
en naar de belofte van Uw rechtvaardigheid. (123)

Het heil is ver van de goddelozen,
want zij zoeken Uw verordeningen niet. (155)

Psalm 119 vers 166 – Synagoge van Enschede

Ik hoop op Uw heil, HEERE,
en doe Uw geboden. (166)

HEERE, ik verlang naar Uw heil;
Uw wet is mijn bron van blijdschap. (174)

Het valt op dat de meeste van deze teksten spreken van een hevig verlangen naar Gods heil. Waarschijnlijk zonder het zelf te beseffen, heeft de dichter vrijwel letterlijk zijn verlangen geuit naar de belichaming van Gods heil, Yeshua, Jezus! Elke keer als er staat “Uw heil”, mogen we ook lezen: “Uw Jezus”.

Verrassend genoeg is de “saaie” Psalm 119 hierdoor een prachtige adventspsalm!

Dit artikel is het laatste in een serie over Psalm 119. Een overzicht van alle artikelen staat in het eerste Psalm 119 – Saaie psalm?